Xét nghiệm CEA trong ung thư đại trực tràng

1. CEA là gì?

Xét nghiệm CEA, tên đầy đủ là Carcinoembryonic Antigen, là một loại protein được sản xuất trong mô đường tiêu hóa của thai nhi và giảm dần sau khi trẻ ra đời.

Một số loại ung thư có thể tạo ra kháng nguyên CEA và giải phóng một phần vào máu, do đó CEA được sử dụng như một chất chỉ điểm khối u trong ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày, ung thư tuyến tụy, ung thư vú, ung thư phổi…

xet-nghiem-cea-trong-ung-thu-dai-truc-trang Xét nghiệm CEA là một xét nghiệm rất có ý nghĩa trong ung thư đại trực tràng

Chất chỉ điểm khối u CEA rất có ý nghĩa trong chẩn đoán, tiên lượng, theo dõi trước và sau điều trị ung thư đại trực tràng.

Độ nhạy của CEA với ung thư đại trực tràng dao động từ 65%-74%.

2. Mục đích của xét nghiệm chất chỉ điểm khối u CEA

Khi ung thư đại trực tràng được chẩn đoán ở giai đoạn sớm, việc điều trị kết hợp các phương pháp điều trị bao gồm phẫu thuật mang lại nhiều khả năng chữa khỏi cho bệnh nhân. Tuy nhiên, tỷ lệ sống của ung thư đại trực tràng sau 5 năm không cao, mà nguyên nhân chủ yếu là do bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi ung thư đã ở giai đoạn sau.

Hiện nay đã có nhiều phương pháp sàng lọc để phát hiện khối u đại trực tràng sớm, chẳng hạn như xét nghiệm máu, nội soi và chụp cắt lớp vi tính.

CEA là một chất chỉ điểm khối u được sử dụng phổ biến để hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi điều trị và phát hiện ung thư tái phát:

Xét nghiệm này có thể được sử dụng để tầm soát ung thư đại trực tràng ở những đối tượng nguy cơ cao như có hội chứng di truyền gia đình (ví dụ: hội chứng Lync, hội chứng đa polyp có tính chất gia đình,…). CEA kết hợp cùng CA 19-9 và CA 125 làm tăng độ nhạy của CEA như một phương thức sàng lọc.
Khi được chẩn đoán ung thư, xét nghiệm CEA giúp xác định giai đoạn, tiên lượng và đánh giá hiệu quả điều trị, từ đó điều chỉnh phương pháp điều trị phù hợp nhất.
Sau điều trị ung thư đại trực tràng, xét nghiệm CEA được chỉ định để theo dõi, giúp phát hiện khối u còn sót lại sau phẫu thuật, ung thư tái phát hoặc di căn.

CEA hữu ích nhất để theo dõi điều trị bệnh nhân ung thư đại trực tràng, nhưng nó cũng là chất chỉ điểm khối u được sử dụng trong ung thư buồng trứng, cổ tử cung, đường mật, tuyến tụy,…

3. Xét nghiệm CEA được chỉ định trong trường hợp nào?

Một số trường hợp nên thực hiện xét nghiệm CEA như:

xet-nghiem-cea-trong-ung-thu-dai-truc-trang-2 Xét nghiệm CEA có thể được chỉ định khi một người đã được chẩn đoán ung thư đại trực tràng, dạ dày

Kiểm tra ung thư đại trực tràng: Xét nghiệm CEA có thể được sử dụng để giúp chẩn đoán và theo dõi ung thư đại trực tràng. Mức độ CEA trong máu thường tăng cao ở những người mắc bệnh ung thư đại trực tràng, và xét nghiệm CEA có thể giúp theo dõi sự phát triển của bệnh.
Đánh giá hiệu quả điều trị ung thư: Xét nghiệm CEA cũng có thể được sử dụng để đánh giá hiệu quả điều trị ung thư. Nếu mức độ CEA giảm sau khi điều trị, điều này có thể cho thấy bệnh nhân đang phản ứng tích cực với liệu pháp.
Chẩn đoán ung thư phổi: Xét nghiệm CEA có thể được sử dụng như một phương pháp bổ trợ để chẩn đoán ung thư phổi. Mặc dù không phải tất cả các trường hợp ung thư phổi đều dẫn đến tăng mức CEA trong máu, nhưng xét nghiệm này có thể đóng vai trò trong việc phát hiện sớm và theo dõi bệnh.
Đánh giá bệnh viêm đại tràng vi khuẩn: Xét nghiệm CEA cũng có thể được sử dụng để đánh giá mức độ viêm đại tràng vi khuẩn, một tình trạng viêm nhiễm trong ruột. Mức độ CEA có thể tăng cao trong bệnh viêm đại tràng vi khuẩn, xét nghiệm này có thể hỗ trợ trong chẩn đoán và theo dõi bệnh.
Xét nghiệm được thực hiện để xem xét mức độ lan rộng của các khối ung thư trong cơ thể.

4. Ý nghĩa của kết quả xét nghiệm CEA

Mức CEA bình thường có thể khác nhau tùy theo đối tượng và giá trị tham chiếu riêng của từng phòng xét nghiệm. Nhưng nhìn chung hầu hết người khỏe mạnh có mức CEA dưới 3ng/mL.

Kết quả CEA trong máu tăng cần được diễn giải cùng với hỏi bệnh, xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh khác vì CEA cũng có thể tăng trong một số tình trạng khác không phải ung thư.

Ở một người được chẩn đoán ung thư, nồng độ CEA trong máu không phản ánh chính xác kích thước khối u. Tuy nhiên những bệnh nhân có khối u nhỏ ở giai đoạn đầu có khả năng có nồng độ CEA thấp hoặc bình thường. Trong khi bệnh nhân có khối u tiến triển hoặc di căn sẽ có nồng độ CEA cao hơn. Mức độ CEA tăng lên trong các giai đoạn tiến triển của ung thư đại trực tràng.

Ở người bị ung thư thì mức độ CEA thường sẽ trở lại bình thường trong 1-4 tháng sau khi điều trị thành công. Khi mức CEA lớn hơn 20 ng/mL được coi là rất cao, gợi ý ung thư chưa được loại bỏ hoàn toàn, ung thư đã phát triển hoặc đã di căn đến vị trí khác trong cơ thể.

Mức độ CEA tương quan với tiên lượng. Trong ung thư đại trực tràng, nồng độ CEA trước phẫu thuật cao có liên quan đến tỷ lệ tái phát và tử vong cao hơn. CEA giảm sau phẫu thuật dự đoán thời gian sống thêm được cải thiện và giảm nguy cơ tái phát.

5. Các tình trạng liên quan đến mức kháng nguyên CEA cao

Mức CEA cao liên quan đến một số loại ung thư như: